Koolstofmonoxide, afgekort CO, is een giftig gas dat je niet kunt zien of ruiken. Het kan ontstaan bij een onvolledige of slechte verbranding, bijvoorbeeld wanneer een verbrandingstoestel onvoldoende zuurstof krijgt of niet goed functioneert.
Een goede CO-melder kan je waarschuwen wanneer de concentratie koolstofmonoxide gevaarlijk oploopt. Maar daarvoor moet je niet alleen de juiste CO-melder kiezen: ook de plaats waar je hem installeert is belangrijk.
Moet een CO-melder aan het plafond of aan de muur? Hoe zit het in een slaapkamer? En moet je een CO-melder naast je verwarmingsketel hangen?
In deze gids leggen we het uit.
Wat is koolstofmonoxide?
Koolstofmonoxide ontstaat bij onvolledige of slechte verbranding. CO kan vrijkomen bij toestellen met een vlam of toestellen die werken op onder andere:
- aardgas;
- hout;
- kolen;
- stookolie;
- petroleum.
CO is onzichtbaar en reukloos. Daardoor kan het zich ongemerkt in een woning opstapelen.
Voorbeelden van potentiële bronnen zijn een verwarmingsketel, gaskachel, gasgeiser, houtkachel of open haard. Het risico hangt onder meer samen met de toestand van het toestel, de luchttoevoer, ventilatie en correcte afvoer van verbrandingsgassen.
Waar moet je een CO-melder plaatsen?
De Vlaamse overheid geeft twee belangrijke plaatsingsadviezen.
- In een ruimte met een verbrandingstoestel en/of rookafvoerkanaal: plaats de CO-melder aan het plafond.
- In een leefruimte of slaapkamer zonder verbrandingstoestel: plaats de CO-melder minimaal op lighoogte.
Volg daarnaast altijd de montagevoorschriften van de fabrikant van jouw specifieke CO-melder. De correcte positie kan namelijk afhankelijk zijn van het ontwerp en de goedkeuring van het toestel.
CO-melder bij een verwarmingsketel
Heb je een verwarmingsketel die werkt met verbranding, bijvoorbeeld op gas of stookolie? Dan is een CO-melder in de ruimte waar het toestel staat zinvol.
Volgens de Vlaamse richtlijn wordt een CO-melder in iedere ruimte met een verbrandingstoestel en/of rookafvoerkanaal aan het plafond bevestigd.
Hang de melder echter niet willekeurig pal boven of tegen het toestel. Houd je aan de installatieafstanden en positioneringsvoorschriften van de fabrikant.
CO-melder bij een houtkachel of open haard
Ook bij een houtkachel of open haard kan koolstofmonoxide ontstaan wanneer de verbranding of rookgasafvoer niet correct verloopt. De Vlaamse overheid noemt hout expliciet als een brandstof waarbij CO kan vrijkomen.
Daarom is een CO-melder een belangrijke aanvullende veiligheidsvoorziening in een ruimte met een houtkachel of open haard.
Ook hier geldt: plaats hem volgens de voorschriften voor een ruimte met een verbrandingstoestel én volgens de handleiding van de fabrikant.
Waar plaats je een CO-melder in de slaapkamer?
In een slaapkamer zonder verbrandingstoestel adviseert de Vlaamse overheid om een CO-melder minimaal op lighoogte te plaatsen.
Dat is vooral relevant omdat je tijdens je slaap de eerste symptomen van een CO-vergiftiging mogelijk niet tijdig opmerkt.
Zorg er bovendien voor dat het alarmsignaal voldoende hoorbaar is om slapende bewoners te waarschuwen.
CO-melder in de woonkamer
Heb je in de woonkamer een open haard, houtkachel of gaskachel? Dan beschouw je deze als een ruimte met een verbrandingstoestel en volg je de daarvoor geldende plaatsingsrichtlijnen.
Heb je geen verbrandingstoestel in de leefruimte, maar wil je er toch CO-detectie voorzien? Dan adviseert de Vlaamse overheid plaatsing minimaal op lighoogte.
CO-melder in de badkamer
Een badkamer met bijvoorbeeld een gasgestookt warmwatertoestel verdient bijzondere aandacht. De Vlaamse overheid noemt onwel worden in een badkamer met een warmwatertoestel op gas expliciet als mogelijk alarmsignaal voor CO-vergiftiging.
Een CO-melder kan daar worden geplaatst, maar de Vlaamse overheid waarschuwt dat een CO-melder in een badkamer vaker gecontroleerd en/of sneller vervangen moet worden.
Controleer bovendien of jouw specifieke CO-melder volgens de fabrikant geschikt is voor de temperatuur- en vochtigheidsomstandigheden van een badkamer.
Moet een CO-melder hoog of laag hangen?
Hierover bestaat veel verwarring.
Het eenvoudige advies "CO stijgt, dus hang de melder altijd hoog" of "CO is zwaar, dus hang hem altijd laag" is geen goede basis voor de installatie.
De plaatsing hangt af van de ruimte.
| Situatie | Richtlijn Vlaamse overheid |
|---|---|
| Ruimte met verbrandingstoestel | Aan het plafond |
| Ruimte met rookafvoerkanaal | Aan het plafond |
| Leefruimte zonder verbrandingstoestel | Minimaal op lighoogte |
| Slaapkamer zonder verbrandingstoestel | Minimaal op lighoogte |
| Badkamer met verbrandingstoestel | Aangeraden, maar vaker controleren/vervangen |
De handleiding van de fabrikant blijft daarbij essentieel.
Hoeveel CO-melders heb je nodig?
Er bestaat geen universeel aantal dat voor iedere woning juist is. Het aantal hangt af van de indeling van je woning en de aanwezige verbrandingstoestellen.
De Vlaamse overheid adviseert een CO-melder in elke ruimte met een verbrandingstoestel en/of rookafvoerkanaal en daarnaast ook een CO-melder in een leefruimte of slaapkamer zonder verbrandingstoestel.
Heb je bijvoorbeeld een verwarmingsketel in een technische ruimte en een houtkachel in de woonkamer, dan zijn dat twee afzonderlijke ruimtes die aandacht verdienen.
Welke CO-melder kies je?
Niet iedere CO-melder biedt noodzakelijk dezelfde kwaliteit.
De Vlaamse overheid adviseert te letten op de productnorm NBN EN 50291.
Alle CO-melders van Brandveilig Online zijn NBN EN 50291 conform.
CO-melder of rookmelder?
Een CO-melder en rookmelder hebben een verschillende functie.
Een rookmelder detecteert rookontwikkeling bij brand. Een CO-melder detecteert koolstofmonoxide.
Een CO-melder vervangt daarom geen rookmelder en een rookmelder vervangt geen CO-melder.
In Vlaanderen zijn rookmelders bovendien verplicht in woningen: minstens één per bouwlaag, met aanvullende regels voor onder andere bepaalde kelders, zolders en gemeenschappelijke ruimtes. Lees er meer over in onze blogpost: Welke rookmelder kies ik voor mijn woning? Complete gids
Er bestaan ook combinatiemelders die zowel rook als koolstofmonoxide kunnen detecteren. Ook deze zijn bij Brandveilig Online steeds NBN EN 50291 conform.
Een CO-melder vervangt geen onderhoud of ventilatie
Dit is een belangrijk punt.
Een CO-melder is een extra beveiliging, geen oplossing voor een slecht werkend verbrandingstoestel of onvoldoende ventilatie.
De Vlaamse overheid benadrukt dat je ook wanneer CO-melders aanwezig zijn de verplichtingen en aanbevelingen rond onderhoud en ventilatie moet blijven volgen.
Zorg dus voor:
- voldoende aanvoer van verse lucht;
- correcte ventilatie;
- een correcte rookgasafvoer;
- correct onderhoud van verwarmings- en warmwatertoestellen;
- regelmatige controle van de CO-melders.
Wat moet je doen als een CO-melder alarm geeft?
Negeer een CO-alarm nooit.
Bij een vermoeden van CO-vergiftiging adviseert de Vlaamse overheid om de ruimte te verluchten, 112 te bellen en, indien dat veilig mogelijk is, de vermoedelijke bron uit te schakelen. Zorg er in de eerste plaats voor dat je zelf niet door het gas bevangen raakt.
Mogelijke symptomen van CO-vergiftiging zijn onder andere hoofdpijn, vermoeidheid, misselijkheid, duizeligheid, concentratiestoornissen en braakneigingen. Wanneer meerdere personen tegelijkertijd dergelijke klachten krijgen, kan dat een belangrijk alarmsignaal zijn.
Veelgestelde vragen
Moet een CO-melder aan het plafond?
In een ruimte met een verbrandingstoestel en/of rookafvoerkanaal adviseert de Vlaamse overheid plaatsing aan het plafond. In een slaapkamer of leefruimte zonder verbrandingstoestel wordt minimaal lighoogte geadviseerd. Volg daarnaast de instructies van de fabrikant.
Waar plaats ik een CO-melder bij mijn gasketel?
In de ruimte waarin de gasketel staat, volgens de plaatsingsvoorschriften voor een ruimte met een verbrandingstoestel en de instructies van de fabrikant.
Heb ik een CO-melder nodig bij een houtkachel?
Een houtkachel is een verbrandingstoestel en CO kan ontstaan bij slechte of onvolledige verbranding. Een CO-melder vormt daarom een belangrijke aanvullende beveiliging.
Is een CO-melder verplicht in België?
Ik kan een algemene Belgische verplichting voor iedere particuliere woning niet bevestigen. De regelgeving kan verschillen naargelang gewest, gebouw en situatie. Voor deze blog baseren we de plaatsingsadviezen op de actuele richtlijnen van de Vlaamse overheid.
Welke norm moet een CO-melder hebben?
De Vlaamse overheid vermeldt NBN EN 50291 als productnorm voor een kwaliteitsvolle CO-melder.
Conclusie: waar plaats je een CO-melder?
De juiste plaats hangt af van de ruimte. In een ruimte met een verbrandingstoestel of rookafvoerkanaal adviseert de Vlaamse overheid plaatsing aan het plafond. In een slaapkamer of leefruimte zonder verbrandingstoestel wordt minimaal lighoogte geadviseerd.
Kies een kwalitatieve CO-melder die voldoet aan NBN EN 50291, volg altijd de installatievoorschriften van de fabrikant en test de melder regelmatig.
Bij Brandveilig Online vind je CO-melders voor verschillende toepassingen, waaronder autonome, draadloos koppelbare en slimme modellen. Combineer CO-detectie met voldoende rookmelders om je woning beter te beveiligen tegen zowel brand als koolstofmonoxide.
