Een blusdeken is een eenvoudig hulpmiddel waarmee je bepaalde kleine, beginnende branden kunt verstikken. Vooral in de keuken kan een blusdeken nuttig zijn wanneer bijvoorbeeld een pan of klein toestel vuur vat. De Belgische overheid adviseert dan ook om een blusdeken binnen handbereik en gemakkelijk toegankelijk te bewaren.
Maar een blusdeken is niet voor iedere brand geschikt. Wanneer gebruik je het wel? Wanneer kies je beter voor een brandblusser? En hoe gebruik je een blusdeken zonder jezelf onnodig in gevaar te brengen?
In deze gids leggen we het stap voor stap uit.
Wat is een blusdeken?
Een blusdeken is gemaakt van brandwerend materiaal en is ontworpen om een kleine brand af te dekken.
Het principe is eenvoudig: vuur heeft zuurstof nodig om te blijven branden. Door een kleine brand volledig met het blusdeken af te dekken, wordt de zuurstoftoevoer beperkt en kunnen de vlammen worden verstikt.
Een blusdeken bevat bovendien geen bluspoeder of schuim. Na gebruik ontstaat daardoor niet dezelfde verspreiding van blusmiddel als bij bijvoorbeeld een poederblusser.
Wanneer gebruik je een blusdeken?
Een blusdeken is vooral bedoeld voor kleine, beheersbare branden die volledig met het deken kunnen worden afgedekt.
Denk bijvoorbeeld aan:
- een kleine beginnende keukenbrand;
- een pan die vuur heeft gevat;
- een klein brandend keukenapparaat, indien het veilig bereikbaar is;
- kleding die bij een persoon in brand staat.
De Belgische BeSafe-richtlijn noemt het blusdeken specifiek als hulpmiddel om een beginnende keukenbrand snel te doven.
Is de brand al te groot om volledig af te dekken, verspreidt het vuur zich of ontstaat er veel rook? Probeer dan niet zelf verder te blussen. Verlaat de woning, sluit indien mogelijk deuren achter je en bel 112. De Belgische brandweer vermeldt 112 als noodnummer voor dringende hulp.
Hoe gebruik je een blusdeken?
Bij een kleine en beheersbare brand kun je als volgt te werk gaan.
1. Neem het blusdeken uit de houder
Trek het deken volledig uit de verpakking via de daarvoor voorziene handgrepen of treklussen.
2. Bescherm je handen
Wikkel de bovenste randen van het blusdeken rond je handen.
Zo creëer je enige bescherming terwijl je het deken naar de brand brengt.
3. Benader de brand voorzichtig
Houd het blusdeken voor je.
Maak geen bruuske bewegingen. Zeker bij brandend vet of olie wil je vermijden dat de inhoud van een pan wordt verplaatst of opspat.
4. Leg het blusdeken voorzichtig over de brand
Leg het deken van je af over de brandende pan of het voorwerp.
Zorg ervoor dat de brand volledig wordt afgedekt.
5. Schakel de warmtebron uit als dat veilig kan
Staat een pan op het fornuis? Schakel de warmtebron alleen uit wanneer je dat veilig kunt doen.
Leun nooit over een brandende pan om de bediening te bereiken. Brandweerrichtlijnen adviseren de warmtebron alleen uit te schakelen wanneer dit zonder risico mogelijk is.
6. Laat het blusdeken liggen
Haal het blusdeken niet onmiddellijk opnieuw weg.
Wanneer je het te snel optilt, krijgt de brand opnieuw zuurstof en kan hij herontsteken. Laat een afgedekte pan bovendien volledig afkoelen.
Kun je een brandende pan blussen met een blusdeken?
Bij een kleine brand in een pan kan een geschikt blusdeken worden gebruikt om de vlammen af te dekken en te verstikken. Verschillende brandweerdiensten beschrijven deze toepassing expliciet.
Maar daarbij gelden enkele belangrijke regels.
Doe nooit het volgende:
- giet geen water op brandende olie of vet;
- probeer een brandende pan niet te verplaatsen;
- neem geen onnodige risico's;
- leun niet over de brand;
- blijf niet zelf blussen wanneer het vuur zich al heeft uitgebreid.
Water op hete of brandende olie kan bijzonder gevaarlijk zijn doordat het zeer snel in stoom verandert en brandende olie kan verspreiden.
Waarom mag je nooit water op brandend vet gooien?
Dit is waarschijnlijk de belangrijkste regel bij een vet- of oliebrand:
Gebruik nooit water.
Wanneer water in zeer hete olie terechtkomt, verdampt het zeer snel. Daarbij kan brandende olie krachtig uit de pan worden geslingerd, waardoor een veel grotere brand en ernstige brandwonden kunnen ontstaan.
Ook een natte of vochtige handdoek is daarom geen veilig alternatief voor een geschikt blusdeken. Een actuele waarschuwing van Essex Fire & Rescue noemt dit expliciet verouderd advies.
Blusdeken of brandblusser?
Dat hangt af van het soort brand.
| Situatie | Mogelijke keuze |
|---|---|
| Kleine beginnende keukenbrand | Blusdeken |
| Kleine panbrand die veilig afgedekt kan worden | Blusdeken |
| Brandende kleding | Blusdeken kan worden gebruikt |
| Brandende vaste materialen | Geschikte brandblusser |
| Grotere brand | Evacueren en 112 bellen |
| Brand die zich snel verspreidt | Evacueren en 112 bellen |
Een blusdeken en brandblusser zijn dus eerder aanvullend dan onderling uitwisselbaar.
Voor een woning kan het bijvoorbeeld verstandig zijn om zowel een blusdeken in of nabij de keuken als een geschikte brandblusser op een goed bereikbare locatie te voorzien.
Waar hang je een blusdeken?
Een blusdeken moet vooral snel bereikbaar zijn.
De Belgische overheid adviseert het binnen handbereik op een gemakkelijk toegankelijke plaats te bewaren of het grijpklaar aan de muur te hangen.
Een logische plaats is daarom in of vlak bij de keuken.
Hang het echter niet zo dicht bij het fornuis dat je bij een brand eerst langs of door de vlammen moet om het te bereiken.
Een plaats nabij de uitgang van de keuken kan praktisch zijn: zo kun je het deken bereiken zonder jezelf door de brand te laten insluiten.
Kan een blusdeken worden gebruikt bij brandende kleding?
Ja. Brandweerrichtlijnen vermelden een blusdeken ook als middel om iemand te helpen van wie de kleding in brand staat.
Het doel is opnieuw om de vlammen af te dekken en te verstikken.
Bij ernstige brandwonden of letsels moet medische hulp worden ingeschakeld.
Kan een blusdeken worden gebruikt bij een batterijbrand?
Een blusdeken kan in bepaalde situaties een klein brandend elektrisch toestel afdekken, mits dit veilig kan gebeuren. Bij Brandveilig Online vind je specifieke blusdekens voor Lithium Ion batterijen, deze zijn bestand tegen hogere temperaturen dan standaard blusdekens.
Een gewoon keukenblusdeken en een gespecialiseerd batterijbranddeken zijn dus niet hetzelfde product.
Dat betekent echter niet dat deze blusdekens voor iedere elektrische brand geschikt zijn.
Een brand in een grote elektrische installatie of verdeelkast vraagt een andere aanpak. Zoals een CO2-blusser.
Is een blusdeken verplicht in huis?
Nee, in tegenstelling tot rookmelders is een blusdeken is niet niet verplicht in particuliere woningen.
De Belgische overheid beveelt een blusdeken wel aan als hulpmiddel bij een beginnende keukenbrand.
Gezien de relatief eenvoudige toepassing kan het daarom een zinvolle aanvulling zijn op rookmelders en een geschikte brandblusser.
Kun je een blusdeken opnieuw gebruiken?
Een blusdeken dat daadwerkelijk bij een brand is gebruikt, moet je niet zonder meer opnieuw gebruiken.
Brandveiligheidsrichtlijnen adviseren gebruikte blusdekens te vervangen.
Door de hitte en het gebruik kan het materiaal zijn aangetast, ook wanneer dat niet onmiddellijk zichtbaar is.
Volg daarnaast altijd de voorschriften van de fabrikant van het specifieke blusdeken.
Wat moet je doen als het blusdeken niet werkt?
Stop met blussen wanneer:
- de brand groter wordt;
- de vlammen naast het deken komen;
- de ruimte zich met rook vult;
- je de brand niet volledig kunt afdekken;
- je twijfelt of je de situatie veilig kunt beheersen.
Je eigen veiligheid gaat altijd voor het redden van spullen.
Verlaat het gebouw, sluit indien mogelijk deuren achter je, blijf buiten en bel 112.
Veelgestelde vragen
Wanneer gebruik je een blusdeken?
Vooral bij kleine, beginnende branden die volledig kunnen worden afgedekt.
Mag je een blusdeken gebruiken bij een brandende pan?
Een kleine panbrand kan met een geschikt blusdeken worden afgedekt wanneer dit veilig kan gebeuren. Verplaats de pan niet en gebruik nooit water.
Hoe lang moet een blusdeken blijven liggen?
Haal het niet onmiddellijk weg. Een pan moet volledig kunnen afkoelen voordat het deken wordt verwijderd, omdat opnieuw zuurstof toevoegen tot herontsteking kan leiden.
Waar bewaar je een blusdeken?
Op een goed zichtbare, gemakkelijk bereikbare plaats in of nabij de keuken. Zorg ervoor dat je het deken kunt bereiken zonder langs een mogelijke brandhaard te moeten.
Kan een blusdeken een brandblusser vervangen?
Niet volledig. Beide hebben verschillende toepassingsgebieden. Voor een woning kunnen een blusdeken, rookmelders en een geschikte brandblusser elkaar aanvullen.
Kan ik een gewoon blusdeken voor een e-bikebatterij gebruiken?
Beschouw een standaard keukenblusdeken niet automatisch als oplossing voor een lithium-ion batterijbrand. Voor batterijtoepassingen bestaan gespecialiseerde producten. Controleer altijd waarvoor het specifieke deken getest en bedoeld is.
Conclusie: wanneer is een blusdeken de juiste keuze?
Een blusdeken is vooral geschikt om een kleine, beginnende en beheersbare brand af te dekken en te verstikken. De meest bekende toepassing is een kleine keukenbrand, bijvoorbeeld een brandende pan die nog veilig volledig kan worden afgedekt.
Bewaar het blusdeken daarom op een zichtbare en gemakkelijk bereikbare plaats, bij voorkeur in of vlak bij de keuken maar niet pal naast een mogelijke brandhaard.
En onthoud de belangrijkste regel: wordt de brand groter, ontstaat er veel rook of twijfel je aan je veiligheid? Stop met blussen, evacueer en bel 112.
Bij Brandveilig Online vind je zowel klassieke blusdekens voor woning en keuken als gespecialiseerde oplossingen voor specifieke toepassingen. Combineer een blusdeken met voldoende rookmelders en een geschikte brandblusser voor een completere brandbeveiliging van je woning.
